Ιστορία και μεταβολές στον χρόνο
Ιστορία
Ιστορία και μεταβολές στον χρόνο
Οι κοινότητες μέσα στην ιστορία της Θεσπρωτίας και της Ηπείρου.
Ο τόπος μέσα από τις εικόνες
Χάρτης του Pierre Lapie με ένδειξη 1825, δημοσιευμένος στο Voyage de la Grèce του François Pouqueville, έκδοση 1826–1827. Απεικονίζει τη Θεσπρωτία, το Σούλι, το Μαργαρίτι, την Παραμυθιά και την Πάργα.
Pierre Lapie (1777–1850), χαρτογράφος· δημοσίευση στο έργο του François Pouqueville · Wikimedia Commons · Public domain / Public Domain Mark 1.0 (Commons reproduction).
Οι ιστορικές ονομασίες και τα όρια του χάρτη ανήκουν στο πλαίσιο του 19ου αιώνα. Ο χάρτης δεν αποτελεί εθνογραφική απογραφή ούτε απεικονίζει σημερινά κρατικά ή διοικητικά όρια.
Η εγκατάσταση ως ιστορικό ερώτημα
Η αναζήτηση μιας μοναδικής χρονολογίας «άφιξης των Αρβανιτών» δεν αρκεί για την ιστορία κάθε θεσπρωτικής κοινότητας. Η ηπειρωτική γλωσσική επαφή διαφέρει από την ιστορία των απομονωμένων αρβανίτικων θυλάκων νοτιότερα. Για κάθε τόπο χρειάζεται να εξετάζονται οι συγκεκριμένες μαρτυρίες παρουσίας, μετακίνησης και γλωσσικής χρήσης. Κυριαζής 2012, σ.165–167.
Τι μας λένε τα οθωμανικά κατάστιχα
Στη μελέτη των Balta, Oğuz και Yaşar εμφανίζεται οικισμός «Souli» στο φορολογικό κατάστιχο TT 273 του 1551. Η μνεία αποτελεί ένδειξη οικιστικής παρουσίας και δεν ταυτίζεται από μόνη της με τη συγκρότηση της μεταγενέστερης σουλιώτικης οργάνωσης. Οι ίδιοι ερευνητές επισημαίνουν τα όρια της εξαγωγής εθνοπολιτισμικών συμπερασμάτων από φορολογικές κατηγορίες και ονόματα. Balta, Oğuz και Yaşar 2011, σ.351–352 και 368.
Οι μεταβολές της νεότερης εποχής
Με τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912–1913 η περιοχή εντάχθηκε στο ελληνικό κράτος, μέσα σε νέο πολιτικό και διοικητικό περιβάλλον. Μπαλτσιώτης 2011, §§16–23.
Πώς διαβάζεται το χρονολόγιο
Οι σταθμοί που ακολουθούν συνδέουν συγκεκριμένα γεγονότα και τεκμήρια. Δεν συνιστούν γενεαλογία όλων των κατοίκων ούτε συνεχή απόδειξη ότι μια ονομασία είχε την ίδια σημασία σε κάθε εποχή.
Μεσαιωνικές μετακινήσεις και το σουλιωτικό Τετραχώρι
Η ιστορικός Βάσω Ψιμούλη συνδέει την αλβανοφωνία των Σουλιωτών με τις μετακινήσεις ποιμενικών πληθυσμών προς νότο από τα τέλη του 13ου αιώνα. Η σύνδεση αφορά ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο· δεν δίνει ενιαία ημερομηνία ίδρυσης για τα χωριά ή καταγωγή για κάθε οικογένεια. Τον 18ο αιώνα, στο Σούλι, την Κιάφα, τη Σαμονίβα και τον Αβαρίκο, η κοινωνία οργανωνόταν σε φάρες, δηλαδή συγγενικές ομάδες με πατρογραμμική διαδοχή. Οι αρχηγοί τους συνέρχονταν στην πλεκεσία, μια έκτακτη συνάθροιση που ρύθμιζε κοινά ζητήματα και εφάρμοζε εθιμικούς κανόνες. Βάσω Ψιμούλη, 2021.
Ιστορικό χρονολόγιο
- 1551
Μαρτυρία οικισμού Souli στο φορολογικό κατάστιχο TT 273.
σ.351–352· δεν ισοδυναμεί με χρονολογία ίδρυσης ή πολιτικής συγκρότησης. - 1803
Αποχώρηση Σουλιωτών μετά τη σύγκρουση με τον Αλή πασά.
Ιστορική διαδρομή. - 1805-03
Σουλιωτική Λεγεώνα στην Κέρκυρα
Περίπου 600 άνδρες σύμφωνα με τον Pappas.Τεκμηρίωση Nicholas Pappas · 2021 S39 - 1809
Σύνταξη του λεξικού που συνδέεται με τον Μάρκο Μπότσαρη στην Κέρκυρα.
σ.39–40 της έκδοσης του 1980.Τεκμηρίωση Τίτος Π. Γιοχάλας · 1980 S06 - 1809
Αναδιοργάνωση του Συντάγματος των Αλβανιτών
Ενοποίηση προϋπαρχόντων σωμάτων υπό γαλλική διοίκηση.Τεκμηρίωση Λεωνίδας Καλλιβρετάκης · 2003 S41 - 1815–1817
Έγγραφα για αγροτικές παραδόσεις και διοικητικές απαιτήσεις στο Καστρί και στη Σούβλιαση.
Ανεμοδουρά2020,σ.242–243.Τεκμηρίωση Μαρία Κ. Ανεμοδουρά · 2020 S98 - 1820–1822
Επιστροφή στο Σούλι και νέα αποχώρηση το 1822.
Ιστορική διαδρομή. - 1912–1913
Βαλκανικοί Πόλεμοι και ένταξη της περιοχής στο ελληνικό κράτος.
§§16–23.Τεκμηρίωση Lambros Baltsiotis · 2011 S05 - 30 Ιανουαρίου 1923
Υπογραφή της Σύμβασης ανταλλαγής ελληνικών και τουρκικών πληθυσμών.
Άρθρα 1–2· διαφορετική από τη Συνθήκη Ειρήνης της 24/7/1923.Τεκμηρίωση Ελλάδα και Τουρκία · 1923 S13 - 1926
Πολιτική ολοκλήρωση της εξαίρεσης των μουσουλμάνων αλβανικής καταγωγής της Ηπείρου από την ανταλλαγή.
The Exchange of Populations και σημ.5–6.Τεκμηρίωση Eleftheria K. Manta · 2009 S14 - 29 Σεπτεμβρίου 1943
Εκτέλεση των 49 χριστιανών πολιτών στην Παραμυθιά.
Αρχική χρονολογική αφήγηση. - 1944–1945
Βίαιη αποχώρηση και εκδίωξη των περισσότερων μουσουλμάνων Τσάμηδων.
σ.135–138· λεπτομέρειες στην ενότητα του εικοστού αιώνα.Τεκμηρίωση Spyros Tsoutsoumpis · 2015 S15 - Νοέμβριος1979
Επιτόπιο ρεπορτάζ περιγράφει την καθημερινότητα σεισμοπλήκτων στην Κρυόβρυση,στο Γραικοχώρι και στα Αμπέλια.
Ηπειρωτικός Αγών8-11-1979,σ.1. - 21 Δεκεμβρίου1987
Έγκριση προγράμματος λαϊκής κατοικίας στο Γκανί,όπως αναφέρεται στην υπουργική απάντηση του1997.
Απάντηση227/8-9-1997,α/α47. - Σεπτέμβριος1997
Υπουργική ενημέρωση για τους δικαιούχους και τα εκκρεμή αιτήματα σεισμοπλήκτων Κρυόβρυσης.
Απάντηση227/8-9-1997,α/α47.